Doorgezakte voet: herkennen en zelf aanpakken
Bij een doorgezakte voet zakt de voetboog aan de binnenkant in en kantelt je voet naar binnen zodra je erop staat. Je kunt er zelf veel aan doen: je voetspieren trainen, schoenen dragen met ruimte voor je tenen en stap voor stap wennen aan een dunnere zool. In twee kleine studies gaven voetspieroefeningen van zes tot acht weken een betere voetstand, en in één daarvan ook minder pijn (Unver e.a., 2020; Okamura e.a., 2020).
Ik heb zelf een lage voetboog. Volgens de dokter heb ik platvoeten, en een operatie was niet nodig. Ik train mijn voeten en draag al jaren barefoot schoenen.
Wat is een doorgezakte voet?
De medische naam is pes planovalgus. Twee dingen gebeuren tegelijk: de voetboog aan de binnenkant zakt richting de grond (planus) en de hiel kantelt naar binnen (valgus). Hoe meer gewicht je op de voet zet, hoe verder hij kantelt.
Een platvoet is iets anders. Daarbij ligt de voetboog laag, zonder dat de voet naar binnen hoeft te kantelen. In de praktijk gebruiken mensen de woorden door elkaar. Voor wat je zelf kunt doen maakt dat weinig uit; voor een behandeling bij de podotherapeut wel.
Belangrijker is of je voet flexibel of star is. Ga op je tenen staan. Komt de voetboog terug, dan is je voet flexibel en helpen oefeningen en schoenen vaak. Blijft de voet plat, of doet dat pijn, laat hem dan onderzoeken.

Een lage voetboog komt veel voor. In een grote Amerikaanse enquête hing een platvoet samen met hogere leeftijd, overgewicht, een bunion (hallux valgus) en hamertenen (Shibuya e.a., 2010).
Hoe herken je een doorgezakte voet?
Deze signalen wijzen op een doorgezakte voet:
- Lage voetboog: bij staan raakt de binnenkant van je voet (bijna) de grond.
- Kantelende hiel: van achteren gezien staat je hiel schuin naar binnen.
- Scheve slijtage: je schoenen slijten aan de binnenkant van de zool en zakken naar binnen.
- Vermoeide voeten: na lang staan of lopen voelen je voetzolen, enkels of kuiten moe of pijnlijk.
- Bredere voorvoet: schoenen gaan knellen bij de bal van je voet.
Een snelle test thuis: maak je voet nat en ga op een tegel of een stuk karton staan. Zie je een brede, volle afdruk zonder inham aan de binnenkant, dan ligt je voetboog laag. Doe daarna de tenentest hierboven om te zien of je voet flexibel is.
Wat kun je zelf doen?
Voor een flexibele doorgezakte voet zijn er drie sporen: voetspieroefeningen, blootsvoets lopen en schoenen met ruimte. Je kunt ze naast elkaar gebruiken.
Voetspieroefeningen: de short foot
De short foot is de oefening waar het meeste onderzoek naar is gedaan. In een Turkse studie deden 21 mensen met platvoeten de oefening zes weken lang elke dag. Hun voetboog zakte daarna minder in, hun voet kantelde minder naar binnen en ze hadden minder pijn en beperkingen. In de controlegroep veranderde niets (Unver e.a., 2020). In een Japanse studie met 20 deelnemers gaf acht weken oefenen, drie keer per week, een rechtere hielstand (Okamura e.a., 2020). Het zijn kleine studies, dus reken op een verbetering en niet op een nieuwe voet.
Zo doe je de short foot:
- Ga zitten met je blote voet plat op de grond.
- Trek de bal van je voet richting je hiel, zonder je tenen te krullen. Je voetboog wordt hoger en je voet iets korter.
- Houd dit 5 tot 10 seconden vast en ontspan.
- Herhaal 10 keer. Lukt dat zittend, doe het dan staand en later op één been.
Andere oefeningen die je erbij kunt doen:
- Tenen spreiden: spreid je tenen zo ver mogelijk uit elkaar en houd dat een paar tellen vast.
- Grote teen apart: til je grote teen op terwijl de andere tenen op de grond blijven, en daarna andersom.
- Handdoek pakken: leg een handdoek op de grond en trek hem met je tenen naar je toe.
- Langzaam kuitheffen: ga op je tenen staan, houd je enkel recht en zak in drie tellen terug.
- Voetboog krullen: sta met blote voeten en maak je voetboog zo hoog mogelijk, 3 keer 10 herhalingen.
Begin met een paar minuten per dag. Wie wil zien of het werkt, kan de natte voetafdruk na zes weken opnieuw maken.
Blootsvoets lopen en dunnere zolen
Lopen op een dunne, buigzame zool traint je voetspieren ook. In een studie met 57 hardlopers kregen de lopers die in acht weken steeds meer stappen per dag op minimalistische schoenen zetten, net zo veel sterkere en grotere voetspieren als de groep die voetoefeningen deed (Ridge e.a., 2019). Die lopers hadden geen doorgezakte voet, dus het zegt iets over spierkracht en niet direct over de vorm van je voetboog.
Bouw het rustig op. Begin met blootsvoets lopen in huis, daarna korte stukken buiten op gras of een bospad. Voelen je voeten of kuiten de dag erna zeer aan, doe dan een stap terug. Meer over de voordelen en nadelen lees je bij is blootsvoets lopen gezond.
Welke schoenen bij een doorgezakte voet?
Heb je nu pijn, kies dan eerst een schoen met een stevige hielkap en een ruime neus. De hielkap houdt je hiel recht, de ruime neus laat je tenen spreiden. Vermijd hoge hakken en smalle, puntige neuzen.
Zijn je voeten sterker, dan kun je overstappen op barefoot schoenen: een dunne zool, geen hak en een brede teenbox. Ik draag zelf dagelijks de Ohne Project 080 (al ruim twee jaar) en Barebarics. Van Groundies past alleen de brede Barefoot+-lijn mij. Heb je ook brede voeten, kijk dan bij schoenen voor brede voeten.

Steunzolen: wat zegt onderzoek?
Steunzolen zijn de bekendste behandeling. Een systematische review van 13 studies vond geen sterk bewijs dat ze helpen bij een flexibele platvoet bij volwassenen. Er was redelijk bewijs dat mensen er stabieler mee staan en minder energie verbruiken bij het lopen. Voor minder pijn was het bewijs zwak (Banwell e.a., 2014).
Mijn mening: een steunzool neemt werk over van je voetspieren. Bij veel pijn of na een blessure kan dat tijdelijk prettig zijn. Voor de lange termijn zou ik zelf inzetten op sterkere voeten. Draag je steunzolen op advies van een podotherapeut, stop dan niet ineens, bouw in overleg af en train je voeten ernaast. Bij een starre voet of een aangeboren afwijking horen steunzolen vaak bij de behandeling.
Doorgezakte voet en hallux valgus
Een doorgezakte voet en een hallux valgus (scheve grote teen) komen vaak samen voor. In een Turkse studie met 213 mannen hadden de mannen met hallux valgus op röntgenfoto’s een lagere voetboog dan de controlegroep (Atbaşı e.a., 2020). Dat laat een verband zien. Of de doorgezakte voet de scheve teen veroorzaakt, blijkt er niet uit.
Ik heb ze allebei. Wat voor beide werkt: schoenen die breed zijn tot voorbij je grote teen, oefeningen waarbij je je tenen spreidt en je grote teen apart beweegt, en soms een teenspreider. Zelf gebruik ik na het sporten af en toe een rubberen teenspreider. Welke schoenen ik met mijn hallux valgus draag, staat bij hallux valgus schoenen.
Wanneer naar de huisarts of podotherapeut?
Laat je voet onderzoeken als:
- de pijn na een paar weken oefenen en andere schoenen niet minder wordt;
- één voet in korte tijd verder doorzakt of de binnenkant van je enkel dik wordt, want dat kan passen bij een peesprobleem;
- je voet star is: de boog komt niet terug als je op je tenen staat;
- je door de klachten minder gaat lopen of sporten.
Een operatie is bij een doorgezakte voet zelden nodig. Artsen overwegen die pas bij ernstige klachten, als oefeningen, schoenen en steunzolen niet helpen. Het herstel duurt maanden, met fysiotherapie.
Veelgestelde vragen
Kan een doorgezakte voet herstellen?
Een flexibele doorgezakte voet kan beter gaan staan en minder pijn doen. In de studies hierboven was dat na zes tot acht weken oefenen meetbaar. Je botten veranderen niet, dus een hoge voetboog krijg je er niet zomaar mee terug.
Hoe snel merk je verschil?
In de studie met hardlopers was een deel van de voetspieren na vier weken al groter. De studies naar de voetstand duurden zes tot acht weken.
Is een doorgezakte voet hetzelfde als een platvoet?
Niet helemaal. Bij een platvoet ligt de voetboog laag. Bij een doorgezakte voet kantelt de voet daarnaast naar binnen. De oefeningen en schoenen op deze pagina helpen bij allebei.
